Hesaplama araçları nasıl çalışır? Formüller, veri kaynakları ve sınırlar

Bu sayfa neden var?

Bir hesaplama aracının sonucuna güvenebilmeniz için nasıl çalıştığını görebilmeniz gerekir. Bu sayfa, sitedeki araçların hangi formülleri kullandığını, verilerin nereden geldiği ve hangi durumlarda sonucun gerçeğinden sapabileceğini açıkça anlatır. Araçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî fatura, teklif ya da mühendislik hesabı yerine geçmez.

Fatura hesaplayıcı: kalem kalem formül

Hesaplayıcı, faturanızı EPDK tarife yapısına uygun biçimde adım adım kurar. Önce abone grubu, bağlantı gerilimi, terim tipi (tek/çift) ve zaman tipi (tek/çok zamanlı) seçilir; bu seçime karşılık gelen birim fiyatlar tarife tablosundan alınır.

Tarife verisi nereden geliyor?

EPDK, tarife tablolarını temiz bir veri servisi olarak değil, indirilebilir dosyalar (xlsx/pdf) olarak yayımlar. Bu nedenle birim fiyatlar, EPDK tablolarından siteye aktarılmış bir tabloda tutulur; araç, EPDK’nın tarife sayfasındaki yürürlük dönemini kontrol eder ve sonuç ekranında hangi dönemin tablosunun kullanıldığını bir rozetle gösterir ("EPDK … dönemi · yürürlük …").

Canlı kontrol yapılamadığında rozet bunu belirtir ve en son bilinen değerler kullanılır. Birim fiyatlar EPDK yeni bir tarife döneminde değişiklik yaptığında siteye aktarılana kadar gecikme olabilir; bu yüzden hesaplayıcıdaki değerleri düzenleyebilir ve kendi faturanızdaki birim fiyatlarla çalıştırabilirsiniz. Kendi faturanızın üzerindeki değerler her zaman esastır.

Çok zamanlı tarifede yaklaşıklama

Seçtiğiniz abone grubunda çok zamanlı birim fiyatlar tabloda yoksa araç, tek zamanlı birim fiyattan yaklaşık dilim fiyatları türetir: gündüz tek zamanlı fiyatın aynısı, puant yaklaşık 1,45 katı, gece yaklaşık 0,58 katı. Bu bir yaklaşıklamadır; gerçek EPDK dilim fiyatları farklı olabilir. Karar vermeden önce kendi tarife tablonuzdaki dilim fiyatlarını girmenizi öneririz.

SKTT ve sözleşme karşılaştırması

Yıllık tüketiminiz serbest tüketici limitini aşıyorsa araç, SKTT senaryosunu ve serbest piyasa sözleşme senaryosunu aynı vergi ve dağıtım bedelleriyle yan yana hesaplar. Sözleşme tipleri üçe ayrılır: sabit birim fiyat, SKTT katsayısından iskonto ve PTF + YEKDEM çarpanı. Ay sayısı, fatura vadesi ve ödeme biçimi (ön ödemeli ya da vade farkı) fiyata ayrı etkenler olarak yansıtılır.

Piyasa tarafında saatlik PTF eğrisi ve YEKDEM birim maliyeti kullanılır; bu veriler alınamazsa araç elle girilen değerlerle çalışır. Karşılaştırma farkı hem KDV öncesi hem KDV sonrası, TL ve yüzde olarak gösterilir. PTF ve YEKDEM’in nasıl oluştuğunu rehber yazılarında anlattık.

GES hesaplayıcı: 25 yıllık nakit akışı

GES aracı, sistemi 25 yıl boyunca yıl yıl hesaplar. Tutarlar ABD doları cinsindendir, çünkü ekipman maliyeti dolara bağlıdır; TL karşılığı girdiğiniz kur ile gösterilir.

• Toplam yatırım = kurulu güç (kWp) × birim yatırım maliyeti + proje ve izin bedeli.
• 1. yıl üretimi = kurulu güç × yıllık spesifik üretim (kWh/kWp). Sonraki yıllarda üretim her yıl panel verim kaybı oranında azalır.
• Öz tüketim değeri = üretim × öz tüketim oranı × şebekeden alınan elektrik fiyatı. Şebekeye verilen kısım = üretim × (1 − öz tüketim oranı) × şebeke satış fiyatı. İkisi de yıllık elektrik fiyat artışı oranında büyür.
• Bakım ve sigorta = toplam yatırım × yıllık oran; her yıl ayrı bir artış oranıyla büyür.
• Net getiri = öz tüketim değeri + satış geliri − bakım ve sigorta. Kümülatif toplam sıfırı geçtiği yıl basit geri ödeme süresini verir.
• NPV, net getirilerin seçilen iskonto oranıyla bugüne indirgenmiş toplamından yatırımın çıkarılmasıdır. IRR, NPV’yi sıfır yapan oran; LCOE ise toplam maliyetin (yatırım + bakım) 25 yıllık toplam üretime bölünmesidir ve basitleştirilmiş, iskontosuz bir göstergedir.

GES aracının varsayılan değerleri

Araç, tesis tipine göre örnek başlangıç değerleriyle açılır; hepsini değiştirebilirsiniz. Ortak varsayımlar şunlardır:

GES aracının kapsamadıkları

• İnvertör değişimi maliyeti: invertör ömrü panelden kısadır; proje ömrü içinde ayrıca bir değişim gideri gerekebilir.
• Finansman ve kredi maliyeti, vergi ve amortisman etkileri, teşvikler.
• Çatı onarımı, statik güçlendirme, şebeke bağlantı yatırımı gibi projeye özgü giderler.
• Mevzuat değişiklikleri: şebekeye satış fiyatı ve mahsuplaşma kuralları zamanla değişebilir.

Elektrikli araç şarj aracı

Şarj aracı, seçilen model için batarya kapasitesini ve WLTP tüketim değerini kullanır. Batarya enerjisi = batarya kapasitesi × (hedef − mevcut şarj yüzdesi). Şebekeden çekilen enerji, şarj kaybı hesaba katılarak bulunur: AC şarjda yaklaşık %10, DC şarjda yaklaşık %4 kayıp varsayılır. Maliyet = şebekeden çekilen enerji × girdiğiniz birim fiyat; eklenen menzil = batarya enerjisi × 100 ÷ WLTP tüketimi.

DC hızlı şarjda süre, gerçek şarj eğrisini basitleştiren üç kademeli bir modelle hesaplanır: %50’ye kadar tepe güce yakın, %50–80 arasında yaklaşık %72’si, %80 üzerinde yaklaşık %32’si. Gerçek eğri modele, batarya sıcaklığına ve istasyona göre değişir; bu bir referans yaklaşımıdır. Gerçek tüketim sürüş tarzı, hava ve yük nedeniyle WLTP değerinden farklı olacaktır.

Sonuçlar hangi durumlarda gerçekten sapabilir?

• Tarife tablosu yeni bir döneme geçmiş ama siteye henüz aktarılmamış olabilir.
• Kendi aboneliğinizde özel bir indirim, ek ücret ya da sözleşme maddesi varsa araç bunu bilemez.
• Sayaç okuma tarihleri nedeniyle fatura dönemi 30 günden farklıysa gerçek fatura farklı çıkar.
• Girdiğiniz tüketim tahmini gerçek tüketimden farklıysa sonuç da farklı olur.
• Yuvarlama: araç kuruş hassasiyetiyle hesaplar, faturadaki yuvarlamalar küçük farklar yaratabilir.

Hata bulursanız

Bir sonucun faturanızla uyuşmadığını ya da yanlış bir formül gördüğünüzü düşünüyorsanız, iletişim formundan hangi araçta hangi değerleri girdiğinizi yazın. Kontrol edip düzeltirim ve düzeltmeyi ilgili sayfada belirtirim.