I-REC ve YEK-G: Yenilenebilir Enerji Sertifikaları Rehberi
Uluslararası I-REC Standardı ile Türkiye’nin yerli YEK-G belgesi arasındaki farklar, hangi şirketlerin ihtiyaç duyduğu ve temin sürecinin adım adım işleyişi.
Genel Bakış
I-REC (International REC Standard)
I-REC, merkezi Hollanda’da bulunan kâr amacı gütmeyen I-REC Standard Vakfı tarafından yönetilen, küresel ölçekte tanınan bir enerji özniteliği (attribute) izleme sistemidir. Her I-REC sertifikası, kayıtlı bir üretim tesisinden şebekeye verilen 1 MWh yenilenebilir (veya izlenen diğer kaynaklardan) enerjiyi temsil eder ve benzersiz bir kayıt numarasıyla çifte sayımı önler. 40’ın üzerinde ülkede yetkilendirilmiş yerel operatörler aracılığıyla ihraç edilir; RE100 taahhütleri, GHG Protocol Scope 2 (piyasa bazlı) muhasebesi ve CDP gibi uluslararası raporlama çerçevelerinde en yaygın kabul gören enstrümandır.
YEK-G (Yenilenebilir Enerji Kaynak Garantisi)
YEK-G, Türkiye’ye özgü bir menşe garanti belgesidir; ilgili yönetmelik çerçevesinde düzenlenir ve EPİAŞ (Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.) tarafından işletilen YEK-G Piyasası üzerinden ihraç edilip alınıp satılır. Tıpkı I-REC gibi 1 MWh yenilenebilir elektrik üretimini temsil eder; öncelikli olarak Türkiye’deki şirketlerin yerel sürdürülebilirlik raporlaması, ESG beyanları ve kurumsal yeşil enerji taahhütleri için kullanılır.
I-REC ve YEK-G Karşılaştırması
| Kriter | I-REC | YEK-G |
|---|---|---|
| İşleten kurum / kayıt otoritesi | I-REC Standard Vakfı (yetkili yerel operatör aracılığıyla) | EPİAŞ (Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.) |
| Coğrafi tanınırlık | 40+ ülkede kabul gören küresel standart | Öncelikle Türkiye’de geçerli, ulusal mevzuata dayalı |
| Temsil ettiği birim | 1 MWh yenilenebilir (veya izlenen) enerji | 1 MWh yenilenebilir elektrik üretimi |
| Ana kullanım alanı | RE100, GHG Protocol Scope 2 (piyasa bazlı), CDP, GRI — çok uluslu raporlama | Türkiye’de yerel ESG/sürdürülebilirlik raporlaması, KAP açıklamaları |
| Ticaret mekanizması | Yetkili yerel issuer/registry üzerinden ikili işlem | EPİAŞ YEK-G Piyasası (organize, merkezi platform) |
| Tipik alıcı profili | Türkiye’de faaliyet gösteren çok uluslu şirket iştirakleri, AB’ye ihracat yapan üreticiler | Yerli şirketler, kamu-özel sürdürülebilirlik taahhütleri olan kurumlar |
Kimler için gerekli?
- RE100 taahhüdü bulunan çok uluslu şirketlerin Türkiye’deki iştirakleri ve tedarikçileri
- CDP, GRI, TCFD gibi çerçevelerde Scope 2 piyasa bazlı (market-based) raporlama yapan kurumlar
- AB’ye ihracat yapan ve tedarik zincirinde yeşil enerji kanıtı talep edilen üretici firmalar
- Yüksek elektrik tüketimine sahip veri merkezleri, teknoloji şirketleri ve sanayi tesisleri
- Sürdürülebilirlik raporu veya ESG derecelendirmesi hazırlayan halka açık şirketler
Adım Adım Temin Süreci
Yıllık elektrik tüketiminiz ve bağlı olduğunuz raporlama çerçevesi (RE100, CDP, yerel ESG) belirlenir; I-REC mi, YEK-G mi, yoksa ikisinin birlikte mi gerektiğine karar verilir.
Sertifikanın hangi yenilenebilir üretim tesisinden (RES, GES, HES vb.) temin edileceği, tercihen yıl/ay eşleşmesi gözetilerek belirlenir.
I-REC için yetkili yerel issuer/registry, YEK-G için EPİAŞ YEK-G Piyasası üzerinden alım yapılır ve sertifikalar hesabınıza transfer edilir.
Sertifikalar tükettiğiniz enerjiyle eşleştirilerek itfa edilir; bu adım çifte sayımı önler ve raporlamanızın denetlenebilir dayanağını oluşturur.
İtfa kayıtları sürdürülebilirlik raporunuzda, CDP/GRI beyanlarınızda veya kurumsal yeşil enerji iletişiminizde referans olarak kullanılır.
Sık Sorulan Sorular
I-REC nedir?
I-REC (International REC Standard), bir enerji biriminin (genellikle 1 MWh) yenilenebilir veya düşük karbonlu bir kaynaktan üretildiğini uluslararası düzeyde belgeleyen, kâr amacı gütmeyen I-REC Standard Vakfı tarafından yönetilen bir izleme ve sertifikasyon sistemidir.
YEK-G ile I-REC arasındaki temel fark nedir?
YEK-G, Türkiye’ye özgü ulusal bir belge olup EPİAŞ tarafından işletilir ve öncelikle yerel raporlama için kullanılır. I-REC ise 40’ın üzerinde ülkede tanınan, çok uluslu şirketlerin küresel Scope 2 raporlaması ve RE100 taahhütleri için tercih ettiği uluslararası bir standarttır.
Hangi şirketlerin I-REC veya YEK-G alması gerekir?
RE100 üyesi çok uluslu şirketlerin Türkiye iştirakleri, CDP/GRI gibi çerçevelerde piyasa bazlı Scope 2 raporlaması yapan kurumlar, AB’ye ihracat yapan ve tedarik zincirinde yeşil enerji kanıtı istenen üreticiler ile yüksek elektrik tüketimli veri merkezi ve sanayi tesisleri bu belgelere ihtiyaç duyar.
Bir I-REC veya YEK-G sertifikası ne kadar enerjiyi temsil eder?
Her iki sistemde de bir sertifika 1 MWh (1.000 kWh) elektrik üretimini temsil eder.
I-REC ve YEK-G aynı anda kullanılabilir mi?
Evet. Çok uluslu bir şirketin Türkiye iştiraki, hem yerel mevzuat/ESG gereksinimleri için YEK-G hem de küresel merkez raporlaması için I-REC temin edebilir; ancak aynı MWh’lik üretimin iki farklı sertifika sisteminde aynı anda kullanılıp çifte sayılmaması gerekir.
I-REC/YEK-G fiyatları neye göre belirlenir?
Fiyatlar arz-talep dengesine, sertifikanın kaynaklandığı teknolojiye (RES, GES, HES vb.), üretim yılına ve piyasa koşullarına göre değişkenlik gösterir; güncel fiyat teklifi için doğrudan bizimle iletişime geçebilirsiniz.
I-REC veya YEK-G tedariki için destek alın
Raporlama çerçevenize uygun sertifika stratejisini birlikte belirleyelim; tedarik ve raporlama sürecinde uçtan uca destek veriyoruz.